پیشینه تحقیق:47
جمع بندی: 55
فصل سوم57
3-1 مقدمه58
3-2 روش تحقیق58
3-3. جامعه ی آماری59
3-4. نمونه گیری59
3-5. ابزار گردآوری دادهها59
پرسشنامه امید میلر60
پرسشنامه خوش بینی (جهت گیری زندگی)61
پرسشنامه انگیزه پیشرفت هرمنس (AMT)61
3-6. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات62
3-7 روش جمع آوری اطلاعات64
فصل چهارم65
4 – 1 مقدمه66
4-2 نتایج توصیفی داده های تحقیق67
4-2-1 بررسی نرمال بودن67
4-2-2 یافته های توصیفی:68
4-3 یافته های استنباطی مربوط به فرضیه های پژوهش69
فصل پنجم75
5 -1 مقدمه:76
5 – 2 بحث ونتیجه گیری: 76
5 – 3 محدودیت های تحقیق: 83
5 – 4 پیشنهادهای تحقیق: 84
منابع86
چکیده
هدف پژوهش حاضر تعیین رابطه بین امید و خوش بینی بر انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پنجم ابتدایی ناحیه دو شهر اراک بوده و بدین منظور با استفاده از روش نمونه گیری بصورت تصادفی از بین مدارس ابتدایی ناحیه دو شهر اراک شش مدرسه که (3 پسرانه و 3 دخترانه) که از هر مدرسه ده دانش آموزبه صورت تصادفی و با میل و رضایت خودش انتخاب شده که تعداد 30 پسر و 30 دختر جمعا 60 نفر بودند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های هرمنس برای انگیزش پیشرفت وپرسشنامه امید میلر و همچنین پرسشنامه جهت گیری شییر و کارور استفاده شده است .
تحلیل داده ها با استفاده ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه استفاده شده است که بین انگیزش پیشرفت آزمودنی های و امید و خوش بینی رابطه بسزایی وجود دارد و بین باورهای امید وخوش بینی دانش آموزان کلاس پنجم ابتدایی ناحیه 2 اراک رابطه معنادار وجود دارد. همچنین نتایج نشان داد عامل جنسیت نیز بر پیشرفت تحصیلی و انگیزش پیشرفت آزمودنی ها تاثیر دارد یعنی بین باورهای امید، خوش بینی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان دختر و پسر پنجم ابتدایی ناحیه 2 اراک تفاوت معنی دار وجود دارد. علاوه بر این نتایج نشان داد بین تعامل جنسیت و باورهای انگیزشی بر پیشرفت تحصیلی تاثیر دارد.
واژه های کلیدی: انگیزش پیشرفت، پیشرفت تحصیلی، خواستگاه پیشرفت، امید به آینده ، خوش بینی
فصل اول
کلیات تحقیق

1-1 مقدمه
انگیزش پدیده ای است ذاتی که تحت تاثیر چهار عامل یعنی موقعیت(محیط و محرکهای بیرونی) مزاج (حالت و وضعیت درونی ارگانیزم ) هدف (هدف رفتار، منظور، منظور و گرایش ) ابزار (ابزار دستیابی به هدف ) قرار داردانسان ها برای دستیابی به اهداف، نیازها و غرایز خود انگیزش لازم را کسب می نمایند. در خصوص جویندگان علم و دانش، دانش آموزان، انگیزش پیشرفت تحصیلی، از اهمیت خاصی برخوردار است. با این انگیزه، افراد تحرک لازم را برای به پایان رساندن موفقیت آمیزیک تکلیف، رسیدن به هدف با دستیابی به درجه یعنی از شایستگی کارخود دنبال می کنند تا بالاخره بتوانند موفقیت لازم در امر یادگیری و پیشرفت تحصیلی را کسب نمایند (1) بنابر این میتوان گفت انگیزش، دلایل رفتار افراد را نشان میدهد و مشخص می کند که چرا آنها به روشی خاص عمل می کنند. رفتار دارای انگیزه، رفتاری با انرژی، جهت دار و دنباله دار است (2)از دیدگاه آموزشی، انگیزه، ساختار چند وجهی است که با یادگیری و پیشرفت تحصیلی مرتبط است . (3)
پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در مقاطع مختلف رشد جسمی، روانی و اجتماعی نیازمند دارا بودن نگرش مثبت و انگیزه های قوی است. این تصور وجود دارد که هر دانش آموزی باتوجه به شخصیت خود و تمایلات و علاقه مندی و خصوصیاتش، دارای برخی نگرش ها می باشد در صورتی که نگرش تحصیلی از دیدگاه علم روان شناسی، اجتماعی و جامعه شناسی علاوه برفردی بودنش دارای بعد اجتماعی گسترده از جمله محیط، اطرافیان، پدر و مادر و معلم سایر افراد گروه هایی که دانش آموز با آن ها به نحوی برخورد دارند که در ایجاد و پرورش و تحکیم نگرش های مثبت یا منفی به رشته تحصیلی وی موثرند. اﻣﺮوزه ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻬﻢ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﻈﺎمﻫﺎی آﻣﻮزﺷﻲ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻫﻤﻮاره ﺑﺮایﻣﻌﻠﻤﺎن، داﻧﺶآﻣﻮزان، واﻟﺪﻳﻦ، ﻧﻈﺮﻳﻪﭘﺮدازان و ﻣﺤﻘﻘﺎن ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﻧﻴﺰ ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻮده اﺳﺖ.
برای مثال، ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻳﺎد ﮔﻴﺮﻧﺪﮔﺎن ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻼکﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﺮای داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻧﻴﺰ ﻣﻌﺪل ﺗﺤﺼﻴﻠﻲﻣﻌﺮف ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎیﻋﻠﻤﻲ آﻧﻬﺎﺑﺮای ورود ﺑﻪ دﻧﻴﺎیﻛﺎر و اﺷﺘﻐﺎل و ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ. ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻫﻤﻴﻦ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﭘﺮدازان ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﺑﺴﻴﺎری از ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎیﺧﻮد را ﺑﺮﺷﻨﺎﺧﺖﻋﻮاﻣﻞﻣﺆﺛﺮﺑﺮﭘﻴﺸﺮﻓﺖﺗﺤﺼﻴﻠﻲﻣﺘﻤﺮﻛﺰﻛﺮده اﻧﺪ. از ﺟﻤﻠﻪﻋﻮاﻣﻞﻣﺆﺛﺮﺑﺮﭘﻴﺸﺮﻓﺖﺗﺤﺼﻴﻠﻲﻣﻲﺗﻮان از ﻋﻮاﻣل نگرش میتوانیاد کرد .
امید و خوش بینی کودکان و نوجوانان در الگوگیری از پدر و مادر رشد می کند . اگر پدر و مادر و معلمین، دانش آموزان را در مقابل خوش بینی و داشتن امید تشویق کنند، آن ها در بزرگسالی افراد خوش بینی خواهند بود. مطالعات نشان داده است افرادئ که امید و خوش بینی دارند در مقایسه با افراد نا امید و بدبین در مقابله با فشار و استرس های زندگی کم تر دچار ضعف سلامتی جسمی یا افسردگی می شوند و به خوبی میتوانند با این فشارها رو به رو شده و مقاومت کنند رشد خوش بینی و داشتن امید در دانش آموزان باعث پیشرفت تحصیلی و ارتقاء آن ها در دروس شده و همچنین درنوجوانی رسیدن به تحصیلات دانشگاهی و پیشرفت شغلی را با خود به همراه دارد (مقاله مثبت نگری ترجمه آزاده افروز )
1-2 . بیان مسأله
از آنجایی که انگیزش، موتور حرکت دهنده انسان است، شناسایی زیر شاخه های آن یه خصوص در حیطه های تحصیلی و آموزشگاهی به منظور رشد و پیشرفت جامعه مهم و ارزشمند میباشد. تحصیلات نقش اسای در رشد و توسعه همه جانبه یک کشور بازی می کند و یکی از عوامل مهم در آموزش بررسی فرایندهای انگیزشی- روانشناختی موثر بر محیط های آموزشی است. یک بخش پیجیده از روان و رفتار انسان است که تعیین می کند افراد برای گذران زمان خود چه چیزهایی انتخاب می کند. (آکو مولایف، 2013 ).
انگیزش همچنین به فعالیت های فیزیکی و فکری نیازمند است، فعالیت فیزیکیشامل تلاش، استمرار و اعمال آشکار دیگر فعالیت ذهنی،اعمال شناختی مانند برنامه ریزی، تمرین کردن، سازماندهی،کنترل کردن،تصمیم گیری، حل مسئله و ارزیابی پیشرفت را شامل می شود. (بکیرکولاری،2011 ).
به دلیل تاثیر انگیزش تحصیلی بر موفقیت دانش آموزان در گذشته و دهه های اخیر، روانشناسان در در بررسی و شناسایی عوامل موثر در انگیزش تحصیلی بوده اند. رفتارگرایان ضمن نفی ضمنی انگیزش معتقدند یادگیری،فرایندهای مرتبط با انگیزش به وسیله پاداش ها و مشوق ها هدایت می شوند. (ابوترابی، 2011)
از نظر روانشناسان انسان گرا انگیزش نقش قابل ملاحظه ای در توضیح دادن نیاز ها و نگرش هایی که می تواند به وسیلهی محیط حمایتیا جلوگیری شود بازی می کند (. امیری-ک2011).
علاوه بر مبنای نظرییاد شده نتایج پژوهش های مختلفی نشان داده که شخصیت،خانواده،مدرسه و متغییر های اجتماعی با انگیزش تحصیلی رابطه دارند. در همین راستا نتایج تحقیقی بحرانی و لطیفیان نشان داد که انگیزش درونی رابطه ای مثبت با صفات شخصیتی (وظیفه شناسی،تجربه پذیری و توافق پذیری) دارد. (بحرانی –م،لطیفیانم،2010).
همچنین طاهری و فیاضی به بررسی انگیزش تحصیلی با توجه به جنسیت و زمینه خانوادگی پرداختندو به این نتیجه دست یافتند که دختران از انگیزش بالاتری نسبت به پسران برخوردارند و تحصیلات پدرومادر اثر مثبتی بر انگیزش تحصیلی فرزندان آنها می گذارد. نتایج تحقیق روشنی میلانی و همکاران نیز نشان داد که داشتن امید به آینده و عزت نفس، درآمدخانواده از جمله عوامل موثر در انگیزه تحصیلی است در حالی که جنسیت تاثیر معناداری در انگیزه تحصیلی نداشت. (روشنی میلانی، 2011)
با مرور به بررسی تحقیقات گذشته می توان گفت از عواملی که نقش قابل توجهی در انگیزش تحصیلی دارد و در آن کم توجه شده است امید(hope)و خوش بینی(optimism)است. امید و خوش بینی دو صفت شخصیتی شامل شناخت هایی هستند که باعث می شوند شخص انتظار داشته باشد نتایج مورد نظرش به احتمال زیاد در آینده رخ می دهند. (روحی –حسینی،2008 )
این شناخت ها رفتارهای جهت گیری هدف را تحت تاثیر قرار می دهند و بر روان شناختی که شامل هیجانات مثبت و منفی هستند اثر می گذارند. (راند کی ال، مارتین ای دی، 2011 ).
خوش بینی سبب افزایش امید و پیشرفت در امر تحصیل می شود. امیدی که تحصیل بدون آن تقریبا غیر ممکن است. اسنایدر(snyder)بنیان گذار نظریه امید و درمان مبتنی بر آن عقیده داردکه برای ایجاد امید وجود دو نوع تفکر الزامی است: تفکر راهبردی(مسیر)و تفکر عامل. تفکر راهبردییا مسیر جزء شناختی امید است و نشان دهندهی ظرفیت و توان فرد برای خلق مسیر و تفکر عامل جزء انگیزشی امید است که خود را برای استفاده از این مسیر ها بر می انگیزانند. (بیجاری . 2007). بنابراین پژوهش حاضر به جهت یافتن ارتباط موثر بین باورهای امید و خوش بینی با انگیزش پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان پنجم ابتدایی می پردازد
1-3 . اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
شایان ذکر است که امید و خوش بینی هم از لحاظ نظری و هم به لحاظ تجربی به هم مرتبط هستند. نظریه پردازان امید و خوش بینی هر دو بر اهمیت انتظار پیامدهای مثبت تاکید می کنند. امید به دو بخش تفکر عامل و راهبردی تقسیم می شود و ساختار خوش بینی تا حدودی شبیه به تفکر عامل است و مدل یک بعدی از امید است. علی رغم این تفاوت های مفهومی محققان دریافتند که همبستگی قوی بین امید و خوش بینی وجود دارد. (اسنایدر- سی آر، 2000)
پژوهش در محیط های تحصیلی به طور کلی هر دو نظریه را تاکید کرده است. امید بالاتر عملکرد تحصیلی بهتر رادر میان دانش آموزان ابتدایی و دبیرستانی، دانشجویان دانشگاه حتی زمانی که توانایی درونی افراد کنترل می شوند، پیش بینی می کند. به طور مشابه خوش بینی با عملکرد بهتر در جهت گیری هدف مرتبط است. بنابراین با توجه به نقش باورهای امید و خوش بینی در پیامدهای روانی و تربیتی مانند انگیزش و همچنینبا توجه به کمبود پژوهش در زمینه ارتباط امید و خوش بینی با انگیزش تحصیلی، انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه ضروری به نظر می رسد. بنابراین هدف این پژوهش بررسی نقش مولفه های امید و خوش بینی بر انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بود.
1-4 . اهداف مشخص تحقیق
1-4-1. هدف اصلی
– تعیین رابطه باورهای امید و خوش بینی با انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی ناحیه 2 شهر اراک.
1-4-2. اهداف فرعی
– تعیین رابطه باورهای امید و خوش بینی دانش آموزان پنجم ابتدایی ناحیه2 اراک.
– تعیین رابطه باورهای امید و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پنجم ابتدایی ناحیه 2 اراک.
– تعیین رابطه خوش بینی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پنجم ابتدایی ناحیه2 اراک.
– تعیین تفاوت باورهای امید و خوش بینی در بین دانش آموزان دختر و پسر پنجم ابتدایی ناحیه 2 اراک.
1-5 . فرضیه های تحقیق:
آیا بین باورهای امید و خوش بینی با انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد ؟
ی- فرضیه‏های تحقیق:
فرضیه های کلی:
– بین باورهای امید و خوش بینی با اانگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پنجم رابطه وجود دارد.
فرضیه های جزئی:
بین باور های امید و خوش بینی دانش آموزان پنجم ابتدایی رابطه وجود دارد.
بین خوش بینی و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان رابطه وجود دارد.
بین باورهای امید پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان رابطه وجود دارد.
1-6. متغیرهای تحقیق
امید
خوش بینی
انگیزش پیشرفت تحصیلی
1-6-1. – تعریف مفهومی و عملیاتی متغیر ها
امید (Hope)
امید را که سازه ای بسیار نزدیک به خوش بینی است استاد ریک اسنایدر بعنوان سازه ای شامل 3 مولفه مفهوم سازی کرده است:
1. هدف ارزشمندی که فرد به سمت آن برانگیخته می شود.

2. ادراک توانایی طراحی گذرگاههایی به سوی هدفهای مطلوب به رغم موانع موجود (تفکر گذرگاه)
3. انگیزش برای استفاده از این گذرگاهها و اعتقاد به توانایی خود برای پیگیری اهداف (تفکر عامل)
هر سه این عوامل یعنی ارزشمندی هدف، تفکر در مورد توانایی شخصی و گذرگاههای ممکن به سمت هدفها تحت تاثیر تجارب گذشته فرد به موقعیت فعلی آورده می شود.
– امید: داشتن آرزوی بعضی چیز های، همراه با اعتماد و انتظار برای بر آورده شدن آن
خوش بینی Optimism))
تعریف: از سازه خوش بینی 2 تعریف ارایه شده است:
1. خوش بینی توسط شییر و کارور بعنوان یک صفت شخصیتی گسترده مطرح شده است؛ خوش بینی سرشتییا گرایش و انتظارات خوش بینانهیعنی انتظار کلی مبنی بر اینکه در آینده بیشتر اتفاقهای خوب اتفاق می افتد تا رویدادهای بد. شییر و کارور برای ارزیابی خوش بینی سرشتی ” آزمون جهت گیری زندگی ” (Life Orientation Test) را تدوین کرده اند.
2. خوش بینی توسط سلیگمن به عنوان یک سبک تبیینی ساختار یافته تعریف شده است. سبک تبیینی خوش بینانهیعنی نسبت دادن رویدادهایا تجربه های منفی به عوامل و علل ” بیرونی، گذرا و خاص ”
– خوش بینی: انتظار کلی است که همه ی چیزها در زندگی به خوبی پیش می رود. از نقطه هوشیاری عاطفی، خوش بینی گرایشی است که فرد را به هنگام رودر رو شدن با مشکلات و سختی ها،از فرو غلتیدن در نومیدی، یاس و افسردگی بر حذر می دارد.
– پیشرفت تحصیلی: میزان دستیابی دانش آموزان به اهداف آموزشی از پیش تعیین شده که از آنان انتظار می رود در فرایند کوشش هاییادگیری خود به آنها برسند. (سیف،1387)
پیشرفت تحصیلی: پیشرفت تحصیلی،معلوماتیا مهارت های اکتسابی عمومی وخصوصی در موضوع های درسی است که معمولابه وسیله ی آزمایش های ایا نشانه ها هر دو که معلمان برای دانش آموزان وضع می کنند، اندازه گیری می شود. (شعاری نژاد،1375)
پیشرفت تحصیلی راتوانایی آمو خته شده یا اکتسابی حاصل از دروس ارائه شده یا به عبارت دیگر،توانایی آموخته شده یا اکتسابی فرد در موضوعات آموزشگاهی می دانند که به وسیلهیآزمون های استاندارد شده، انداز ه گیری می شود. (سیف،1384)
– انگیزش پیشرفت: به مفهوم تمایل فرد برای رسیدن به هدف، بر اساس مجموعه ای از استاندارد های تعریف شده.
تعریف عملیاتی
امید و خوش بینی آن مفهومی است که با پرسشنامه سنجیده میشود
در این پژوهش از پرسشنامه امید میلر و پرسشنامه خوش بینی (جهت گیری زندگی ) شییر و کارور برای ارزیابی خوش بینی سرشتی به کار برده شده است
– امید و خوش بینی: خوش بینی سبب افزایش امید و پیشرفت در امر تحصیل می شود. امیدی که تحصیل بدون آن تقریبا غیر ممکن است.
– پیشرفت تحصیلی: اگر موفقیت تحصیلی معادل با پیشرفت مد نظر باشد به معنی موفقیت دانش آموزان در گذراندن دروس پایه تحصیلی و یا موفقیت در امر یادگیری مطالب درسی می باشد.
– انگیزش پیشرفت:در این پژوهش نمره هایی که آزمودنیها از پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس اخذ میکند
فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق
2-1 مقدمه
در پیشرفت تحصیلی و داشتن انگیزش به پیشرفت در دانش آموزان موارد بسیار زیادی می تواند موثر باشد، یکی از عوامل موثر در امر تحصیل و علاقه به ادامه آن و پیشرفت میتواند امید و خوش بینی باشد
چرا که طی تحقیقات به عمل آمده در این راستا ثابت شده است که بین امید و خوش بینی و مثبت نگری با سلامت جسمانی و روانی رابطه تنگاتنگی وجود دارد . یعنی افراد امیدوارو خوش بین که از جملات مثبت استفاده میکنند در زندگی تحصیلی، شغلیو خانوادگی خویش موفق تر و همچنین از سلامت جسمانی و روانی خوبی برخوردار هستند . در چهار دهه ی قبل روانشناسی بوده است که خوش بینی را یک ضعف و کمبود روانی به حساب می اورند، اما در حال حاضر بر عکس معتقدند امید و خوش بینی نشانه ای از سلامت روانی، پختگی و نیرومندی به حساب می آید ( روان شناسی مثبت، ترجمه پاشا شریفی 1385 )
تحقیقاتی که در جهان شده نشان داده است که افراد سالم خود را خوش بین می بینند . خوش بینی واقعی این است که فرد خویشتن را بشناسد، در مورد خود و جهان پیرامونش کنجکاو بوده در دنیای خویش فعال باشد و به زندگی خود شکل ببخشد . خوش بینی در کودکان و نوجوانان با الگو گیری از پدر و مادر رشد میکند . اگر پدر و مادر و معلمین، دانش آموز را در مقابل خوش بینی تشویق کنند آنها در بزرگسالی افراد خوش بینی خواهند بود . امید نیز اصطلاحی است که بسیار نزدیک به خوش بینی است . امید به داشتن هدف در زندگی مربوط است . امید از همان کودکی در انسان رشد میکند و کودکانی که امیدوارند، معمولا والدینی دارند که به عنوان سرمشق های خوب، به صورت امیدوارانه در زندگی عمل کرده اند . ( مقاله مثبت نگری ترجمه آزاده افروز، 1386 )
2-2 . تعاریف انگیزش و انگیزه
مهترین و وسیعترین مطالعات مفاهیم روانشناختی است. کاربرد تئوری انگیزش شاید یکی از متداول انگیزش در سایر رشته‌ها از قبیل یادگیری، شخصیت، رفتار کارکنان و رضایت شغلی ترکیب شده است. در یک چنین شرایط و موقعیتی، انگیزش در ورای تئوری بصورت یک منبع مدیریتی مفید و قابل استفاده‌ای برای شکل دادن رفتار به وجود می آید.
چهارچوب تئوری انگیزش بر فهم و پیشگویی زیربنای عقلانی رفتار انسانی متمرکز شده ‌است، کارکرد جنبه‌ای از انگیزش بر مداخله ی فعال به منظور اصلاح کردن و تغییر دادن و توسعه دادن پاسخ های رفتاری مطلوب تأکید می کند (سینگر، 1990).
اصطلاح «انگیزش»، عبارت است از تمام عوامل روانی (آگاهانه و ناآگاهانه)، آماده کننده انسان به منظور تحقق بخشیدن به بعضی از اعمال، گرایشها و اهداف.
«انگیزه» عاملی است درونی که رفتار شخص را برمیانگیزد و جهت میدهد و آن را هماهنگ میسازد. انگیزه را بطور مستقیم نمیتوان مشاهده کرد ولی وجود آن را از روی رفتار شخص می توان استنباط کرد. عامل به وجود آورنده ی انگیزش را انگیزه می نامند. در اثر یادگیری انسان آمادگی خاصی برای انجام رفتارهایی معین را می یابد که به آن انگیزش گفته می شود. بنابراین، مهم ترین عامل در پیدایش انگیزه، وجود انگیزه است. پیدایش انگیزه نیز ارتباط بسیار نزدیک با ویژگی های طبیعی و اکتسابی وجود دارد (محى الدین بناب، 1374).
انگیزه‌ها را گاهی به عنوان نیازها، تمایلات، سائق ها یا محرکات درونی تعریف می کنند. انگیزه‌ها معمولاً معطوف به هدف می باشند و این انگیزه‌ها ممکن است آگاهانه، یا ناخودآگاهانه باشند، در این رابطه، زیگموند فروید یکی از اولین کسانی بود که اهمیت انگیزش ناخودآگاه را تشخیص داد (هرسی و بلانچارد، ترجمهی علاقه بند، 1374).
یک تعریف جامع از انگیزش همچون بسیاری از مفاهیم روانشناختی متشکل می باشد، همچنان که اتکینسون می نویسد: «مشکل تعریف انگیزش از اینجاست که این اصطلاح در روانشناسی معاصر، منشأ ثابتی ندارد».
استیرزو پورتر به چند تعریف که توسط عدهای از نظریه پردازان انگیزش عنوان شده، اشاره می کند (هوی و مسیکل، ترجمه ی میر محمد عباس زاده، 1383).
ویکتور و روم (1964) نظریه پرداز دیگر، انگیزش را فرآیندی تصور می کند که گزینش هایی را که توسط انسان یا موجودات زنده دیگر صورت می پذیرد تحت نفوذ قرار می دهد (محى الدین بناب،1374).
کمپل و پریچارد (1976) که هردو از نظریه پردازان بنام در انگیزش هستند عقیده دارند که انگیزش به مجموعه روابط متغیر، مستقل یا غیرمستقلی که راستا وسعت و پایداری رفتار را تبیین می نمایند مربوط است، به این شرط که تأثیرهای استعداد مهارت و درک وظیفه ی مورد نظر و همچنین محدودیت هایی که بر محیط حاکم هستند ثابت نگه داشته شوند.
وین ماندی و همکارانش انگیزش را عبارت از اشتیاق و علاقه نسبت به انجام فعالیت هایی (هم جهتی) می دانند که برای نیل به هدف-های (هدف) سیستم مورد نظر لازم است (هوی و میسکل، ترجمه ی میر محمد عباس زاده، 1383).
ببریل، مان و اتساینر (1964) معتقدند که انگیزش حالت درونی فرد است و رفتاری را در روی موجود می آورد تا رسیدن به هدف شخص ممکن گردد (محى الدین بناب، 1374).
مطابق تعریف میچل و لارسون (1987) فرآیند روانشناختی مورد توجه قرار گرفته است. بنابر تعریف آنان «انگیزش، فرآیند روانشناختی است و برانگیختگی، هدایت و تداوم اعمال ارادی فرد را که هدفدار هستند، موجب می گردد.
در یک سطح کلی تر، انگیزش به فراگردی اشاره می کند که حاکم بر انتخاب های فرد از بین اشکال مختلف فعالیت های اختیاری است (محى الدین بناب، 1374).
در تعریف انگیزش، توجه به سه مؤلفه یا جزء بسیار مهم است:
جزء اول مربوط به انرژی یا نیرودهی به رفتار است که رفتار انسان را فعال میکند. علایم یا نشانه های محیطی، خاطره ها و نیز پاسخ-های عاطفی که افراد را برای رفتار معینی هدایت می نمایند در این جزء قرار میگیرند.
جزء دوم مربوط به هدف است که رفتار فرد را هدایت نموده و یا به آن جهت می دهد به قوللاولویکی از خصوصیات رفتار انگیخته هدفدار بودن است (هوی و میسکل، ترجمه ی میرمحمد عباس زاده، 1383).
جزء سوم به بقاء و دوام رفتار توجه دارد و تداوم آن را موجب می گردد و رفتار وقتی تداوم پیدا می کند که عوامل محیطی، جهت و شدت سائق ها و نیروهای فرد را تقویت کند. از ترکیب این اجزای سهگانه می توان به یک تعریف کلی دست یافت. فرآیند انگیزش به نیروهای پیچیده، نیازها، شرایط تنشزای مکانیسمهای دیگر اطلاق می گردد که فعالیت فرد را برای تحقیق هدف دهی آغاز کرده و به آن تداوم می بخشد. در تعریف دیگر، انگیزش را فرآیندی روانشناختی چند سویه ای می دانند که انرژی رفتارهای افراد را نسبت به یک غایت یا هدف مطلوب جهت می دهد و یا انگیزش، یک فرآیند پیچیده ای است که از نیازهای فرهنگی، اجتماعی، روانشناختی و فیزیکی ترکیب شده است که بطور فردی و مؤثر بر یکدیگر، به منظور سازمان دادن رفتار انسانی عمل می کند (سینگر، 1990).
2-3. تفاوت هدف و انگیزه
گاهی هدفها را با انگیزه ها اشتباه میگیرند. هدفها نتایج مطلوبی هستند که رفتار در جهت آن ها هدایت می شوند. تحقق یافتن هدف ها، مستلزم رفتار هدایت شده است. اما آن چنانکه گفته شده انگیزه ها به یک وضع درونی اشاره می کنند که رفتار را در جهت هدف ها، فعال و هدایت می کنند. تشخیص انگیزهها از هدف ها مفید است. اولاً یک هدف واحد می تواند انگیزه های متنوعی را ارضاء کند (سینگر، 1990).
مثلاً دستیابی به تحصیلات عالی دانشگاهی می تواند انگیزه های متنوعی را ارضاء نماید و دیگر اینکه یک انگیزه ی واحد می تواند رفتار را در جهت هدف های متنوعی فعال و هدایت کند. به عنوان مثال: برخی از افراد که واجد انگیزه ی قوی موفقیت هستند. ممکن است نیاز به موفقیت را با کار و فعالیت بیشتر ارضاء کنند. در حالی که دیگران، همین انگیزه را از طریق کار با کیفیت بهتر برآورده سازند. بنابراین، هدف ها و انگیزه ها مفاهیمی مربوط ولی متفاوت هستند و هر دو در رفتار افراد منعکس می شوند. علاوه بر این، هدف ها بیرون فرد قرار دارند که گاهی از آن ها به عنوان پاداش های «مورد انتظار» که انگیزه ها را به سوی خود معطوف می سازند، یاد می کنند. روانشناسان غالباً این هدف ها را داعیه یا مرگ می نامند (هرسی و بلانچارد، 1995).
2-4. تعریف انگیزهی تحصیلی
منظور از انگیزهی تحصیلی و عدم انگیزه در کسب و یادگیری، مجموعه مطالبی است که تحت عنوان درس در طول سال تحصیلی به دانش آموزان ارائه می شود. انگیزه ی تحصیلی یعنی انجام دادن یک عمل برای به دست آوردن نتیجه ی مطلوب . برتری در یک مهارت، یا گروهی از معلومات می‌باشد (شعاری نژاد، 1364).
انگیزهی تحصیلی بر مقدار یادگیری آموزشگاهی فرد به صورتی که توسط آزمون های مختلف درسی مانند حساب، دیکته، تاریخ، جغرافی و. . . سنجیده می شود اشاره می‌کند (سیف، 1373).
به طور کلی، انگیزه ی تحصیلی به موفقیت فراگیر در امور تحصیلی اشاره دارد که بر اساسِ آزمون هاقابل سنجش باشد (نامدار، 1383).
آنچه مسلم است ارزشیابی انگیزه ی تحصیلی یکی از مهمترین فعالیتهای فرآیند آموزش است.
2-5. دیدگاه های مختلف درباره ی انگیزه ی تحصیلی
«مک اینرنی و سین کلر، 1992» در بررسی ابعاد انگیزه ی پیشرفت تحصیلی، اشاره کرده‌اند. علاوه بر عوامل بیرونی ماندن تشویق والدین و تأثیر همسالان، عوامل درونی شخص نیز مانند «تمایل بر عوامل بیرونی مانند «تمایل به انگیزه»، «رقابت » و «اتکا به خود » نقش مهمی را در تأثیرگذاری بر عملکرد دانشآموزاندرزمینهی یادگیری و تعلم دارند (شعاری نژاد، 1364).
نظریهی شناختی اجتماعی تأکید بیشتری بر عقاید دانش آموزاندرموردتوانمندی ها و برداشت های شان ازعوامل زمینه ایدرموقعیت انگیزه دارد. نظریه ی هدف انگیزه، نظریه ای است که بیشترین توجه اشرا به طورمستقیم بربرداشت های دانش آموزان، در مورد دلایلی که برای اشتغال به «تکلیف تحصیلی » دارند، گذاشته است. این نظریه معتقد است که اگر دانش آموزان نسبت به نتیجه ی مثبت، تلاش خود را در ارتباط با انجام تکالیف مدرسه، تعیین کنند برای موفقیت خود در امور تحصیلی بیشتر تلاش می کنند،درنتیجه،انگیزه ی تحصیلی بیشتری نصیب آنان خواهد شد. انگیزه های اجتماعی، تعیین کننده های مهمی برای رفتار افراد می باشند (سینگر، 1990).
برای مثال: کسب تأثیر از دیگران، افزایش عزت نفس یا موفقیت در گروه، پسر یا دختر خوب بودن (نامدار، 1383).
2-6. عوامل مؤثر در انگیزه ی تحصیلی
اصولاً عوامل مختلفی در انگیزه ی تحصیلی دانش آموزان مؤثر هستند از جمله:
یکی از عوامل مهم و مؤثر در فرآیند آموزشی، هدف است. اگر بخواهیم بازده و نتایج هدفهای تعلیم و تربیت به طور رضایت بخش حاصل شوند، هدف ها باید کاملاً گویا باشند.
عامل مهم دیگر در فرآیند تحصیل و آموزشی، آمادگی است. برای اینکه یادگیرنده در تجربه های آموزشی و تحصیلی خود شرکت فعال و موفقیت آمیز داشته باشد، باید از آمادگی های بدنی و روانی خاص برخوردار باشد. انگیزش که در حقیقت علاقه به یادگیری و ترکیبی از چه چیزی آموختن و چرا آموختن است بدین معنا که چه چیز بیاموزیم، تا آموختن آن برای ما سودمند مطلوب باشد. عامل مؤثر دیگر در انگیزه ی تحصیلی، فعالیت است. فعالیت های مختلف مثل تمرکز، سازماندهی، پاسخ، فهم و درک، تمرین و تکرار و واکنش نسبت به ناکامی تأثیر بسزایی در موفقیت تحصیلی افراد دارند. از دیگر عوامل مؤثر بر انگیزه ی تحصیلی، معلم است. نقش معلم در کلاس بسیار مهم است، زیرا نقش معلم در ایجاد یک محیط روانی در کلاس از اهمیت فراوانی برخوردار است. تعامل اجتماعی شاگردان نیز از عوامل مهم و تأثیرگذار در انگیزه ی تحصیلی افراد است (پارسا، 1374).
(فورد، 1991) معتقد است ارزشی که منابع تأیید اجتماعی برای عملکرد تحصیلی قائل است، بر انگیزش و عملکرد تحصیلی دانش آموزان بسیار مؤثر است. انگیزه در جنبه های فردی و تحصیلی زندگی جوانان، مستلزم این امر است که آن ها چگونه خودشان را درک می کنند، این موضوع نیز خود تحت تأثیر نوع ارتباط شان با دیگران و نوع ارتباط دیگران با ایشان است (سینگر، 1990).
انتخاب های تحصیلی نیز عامل مهمی در انگیزه ی تحصیلی افراد است. از آنجایی که انتخاب ها و تصمیم های تحصیلی و شغلی از مهمترین نیازهای رشدی نوجوانان است به همین جهت دانش آموزانی که در تصمیم گیری تحصیلی خود قوی تر عمل کنند در مدرسه، عملکرد بهتری را از خود نشان می دهند. انواع مهارتهای زندگی، شامل مهارت های ارتباطی، مهارت های مطالعه و تحصیل، کنترل اضطراب امتحان، مهارت های رشد شغلی و مهارت های کنترل استرس به طور مستقیم و غیر مستقیم باعث انگیزه ی تحصیلی دانش آموزان می شود (مورگان و کنیگ، 1984).
هدف برنامه های مرتبط با افزایش مهارت های زندگی، افزایش کفایت و شایستگی تحصیلی و اجتماعی است، از جمله مهارت هایی مثل مهارت کاهش اضطراب امتحان، کاهش اضطراب اجتماعی، مهارت تصمیم گیری برای رشد استدلال شناختی، و مهارت کاهش افکار اضطرابی رنج آور برای رشد فرآیند خود نظم دهی در بهبود عکملکرد تحصیلی دانش آموزان بسیار مؤثر هستند (شی یر و بوتیوین، 1998).
2-7 انگیزش پیشرفت:
یکی از مهمترین انگیزه های تعیین کننده رفتار انسانی « انگیزه پیشرفتیا نیاز به پیشرفت است». موری (1983) انگیزه پیشرفت را چنین تعریف می کند: «کار مشکلی را با موفقیت دادن، تسلط یافتن، دستکاری کردن و انتظام بخشیدن به اشیاء آدمها و افکار، اعمال حداکثر سرعت و استقلال عمل در چنین فعالیت ها، گذاشتن از موانع دست یافتن به درجات ممتاز در فعالیتها، سرآمد بودن، رقابت کردن و پیشی جستن از دیگران و بالابردن و عزت نفس از طریق موفقیت آمیز استعدادها». پژوهش های انجام شده نشان داده اندکهافراددارای انگیزه پیشرفت زیاد در انجام کارها از جمله یادگیری برافرادی که ازاین انگیزه بی بهره اندپیشی می گیرند بنا به نظرات کینسون اشخاصی که دارای انگیزه پیشرفت زیاد هستند در تکالیفی که دارای درجه استواری متوسط هستند توفیق زیادی به دست می آوردندیعنی تکالیفی که این افراد در آن حداکثر جدیت را نشان می دهند تکالیفی هستند که انجام دادن آنها مستلزم قدری تقبل خطر است.
چرا بعضی از دانشجویان مشتاقانه به دانشگاه روی می آورند و در مطالعه کردن از خود سخت کوشی نشان می دهند حال آنکه بعضی دیگر از مطالعه اجتناب میورزند؟ چرا بعضی از دانشجویان از تحصیل در دانشگاه و خارج از آن لذت می برند و به پیشرفتشان افتخار می کنند، حال آنکه بعضی دیگر نسبت به یادگیری دلواپس و ناشادند؟ این ها پرسش های انگیزشی هستند و براییادگیری تحصیلی دانشجویان اشارات مبهمی در بردارند انگیزش با یادگیری ارتباط دارد زیرایادگیری فرایندی متعالیست که مستلزم کوشش عمدی و آگاهانه است، حتی اگر دانشجویانی که از تواناییبالا برخوردارند، هنگام یادگیری توجه کافی نداشته باشند و کوشش از خود نشان ندهند قادر به یادگیری نخواهند بود برایاینکه دانشجویان بتوانند از برنامه های درسی دانشگاه حداکثر بهره را ببرند باید اساتید زمینه ای فراهم آورند که در آن دانشجویان به درگیری در فعالیتیادگیری برانگیخته شوند (محمدپور، 1387).
انگیزه پیشرفت مهمترین انگیزه در روانشناسی تربیتی است و تحقیقاتی هم که پیرامون این سازه صورت می گیرد تلاشی است در جهت بهبود پیشرفت تحصیلی دانشجویان و مهمترین کاربردها را در امر آموزش و پرورش دارد (موسوی راد،1382). البته گاهی افراد در امر جستجوی فعالیت مثبت و پیشرفت در کار موفق شده و زمانی نیز شکست می خورند زمانی که دانشجویان تصور می کنند در یک تلاش موفق بوده اند آنها تشویق به یادگیری در آینده می شوند و برعکس زمانی که دانشجویان دریک دروان با شکست مواجه شده انگیزه آنها برای ادامه تلاش با مشکل روبرو می شود.
بحث انگیزه پیشرفت برای اولین بار و به صورت علمی تحت عنوان نیاز توسط موری مطرح شد (بهرامی، 1383) . او برای انسان چندین نیاز مطرح کرد که برخی زیستی و برخی روانی هستند. انگیزش پیشرفتیک نیاز اجتماعی است و عبارت است از غلبه کردن بر موانع، رسیدن به استاندارد های عالی، رقابت با دیگران و پیشی گرفتن از آنها (دارابی،1380).
پژوهش های انجام شده در زمینه انگیزه نشان داده اند که افراد از لحاظ این نیاز تفاوت های زیادی با یکدیگر دارند. بعضی از افراد دارای انگیزش سطح بالایی هستند و در رقابت با دیگران در کارهای خود برای کسب موفقیت به سختی می کوشند بعضی دیگر انگیزش چندانی به پیشرفت وموفقیت ندارند و از ترس شکست آماده خطر کردن برای موفقیت نیستند( به نقل از سیف، 1385).
انگیزه پیشرفتیک ویژگی شخصیتی است که افراد ازجهت آنها با هم متفاوتند و براساس آن می توان رفتارهای خاصی را پیش بینی کرد. انگیزه پیشرفت، گرایشی است برای پیشی گرفتن بر دیگران جهت پیشرفت با توجه به ملاک های مشخص و تلاش برای کسب موفقیت ( شکر کن و باقری،1373). روانشناسان انگیزه پیشرفت و موفقیت را جزء انگیزه های اکتسابی آدمی دانسته اند. (مک کللند و همکاران (1961)
بیش از سایرین مفهوم انگیزه پیشرفت را مورد بررسی قرار داده اند. ازنظرآنهاانگیزش پیشرفت زمانی مطرح می شود که شخص درفعالیت خود معیار ممتازی را الگو قرار دهد و در پی موفقیت باشد. تحقیقات نشان می دهد که هر چه شدت انگیزش پیشرفت بیشتر باشد به همان اندازه موفقیت فرد افزایش خواهد یافت( امیر فشاری،1380).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

همچنین انگیزه پیشرفت به عنوان یکی از پیش نیازهای اساسییادگیری در نظر گرفته می شود انگیزش پیشرفت تأثیر فراوانی بر عملکرد افراد دارد. به اعتقاد بسیاری از روانشناسان و مربیان همانند (بلوم و واینر (1972)
یکی از عوامل پیشرفت در کلاس درس عامل انگیزش است و اغلب مربیان به احتمال قوی با نظر بیوگلسکی موافقند که انگیزش عامل اساسی پیشرفت تحصیلی می باشد (امیر افشاری، 1380).
انگیزش پیشرفت بر پایه دستیابی به موفقیت و برآورده ساختن آرزوهایمان در زندگی استوار می باشد و انگیزش پیشرفت باعث تاثیر گذاری بر شیوه اجراییک تکلیف و نشان دادن تمایلات شایستگی می شود ( هاراکیویز، رون، کارترز، اتووالیوت ، 1997).
سائق های فیزیولوژیکی پایه، رفتار طبیعی ما را در محیط‌های گوناگون تحت تاثیر قرار می دهند. بسیاری از اهداف ما بر پایه مشوق ها استوار است و دامنه آن می تواند از گرسنگی تا نیاز به عشق و روابط جنسی پخته در نوسان باشد. دامنه انگیزش پیشرفت می تواند از نیازهای بیولوژیکی تا ارضای تمایلات خلاق و دستیابی به موفقیت در رقابت های مخاطره آمیز تغییر یابد. علاوه بر نقش انگیزش در یادگیری تحصیلی، انگیزش پیشرفت می تواند تاثیراتی برآیندهیک جامعه و رشد و توسعه یک کشور داشته باشد، (مک کللند 1965)
مشاهده کرد که 83 درصد فارغ التحصیلان دانشگاهی که نیاز به پیشرفت بالایی داشتند، پست هایی پذیرفته اند که با دشواری، تصمیم گیری و امکان موفقیت بزرگ همراه بوده است. آنها معتقدند که آینده در دست خود آنهاست و حتی کارگرانی هم نیاز به پیشرفت بالایی داشتند، درکارهای خود بیشتر احساس رضایت کردند ( به نقل از راتوس،1994).
نظریه انگیزش پیشرفت بر تحقیقات اولیه هوپ، سیرز، مک کلند، اتکینسون استوار است این نظریه بر نقش هدف در موفقیت و شکست دانش آموزان تأکید دارد. مطالعات اولیه هوپ (1930).
تجارب افراد را در زمینه موفقیت و شکست تشریح کرد. اومی گفت افراد پس از کسب موفقیت، سطح هدف خود را بالا می برند پس از شکست آن را پایین می آورند. هوپ تصور می کرد که تغییر در هدف، افراد را در برابر به اهداف شکست و یا امور بسیار آسانی که موجب احساس موفقیت نمی شود، محافظت می کنند.
مورفی (1947) انگیزش را نشانهای از این واقعیت می‌داند که بخشی از رفتار ارگانیزم به طبیعت و ساختار درونی آن بستگی دارد. روان شناسان، انگیزه پیشرفت تحصیلی و موفقیت را جزو انگیزه های اکتسابی آدمی دانسته اند. اتکینسون (1957) انگیزش پیشرفت را حاصل سه مؤلفه نیاز به پیشرفت، احتمال دست یابی به موفقیت و ارزش مشوق موفقیت می داند، نیاز به پیشرفت به معنای انفعالی است و تلاش نسبتاً ثابت فرد برای کسب موفقیت است که همان حالت احساس غرور و برای به اتمام رساندن کار است. احتمال موفقیتیعنی انتظار عملی که باعث دست یابی به هدف می شود و یک امر ذهنییا باور شخصی درباره شانس دست یابی به هدف است. ارزش مشوق موفقیت با احساس غرور در ارتباط با کار معین مشخص می شود، بدین معنا که کسب موفقیت در تکالیف دشوار نسبت به کسب موفقیت در تکالیف ساده احساس غرور پدید می آورد و در نهایت، با کاهش احتمال موفقیت، ارزش مشوق افزایش مییابد.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید